İstanbul Beykoz'da Serbostânî Mustafa Ağa Camii (Yalıköy) önündeki tarihi çeşmenin restorasyonu tartışmalara yol açtı.
Vakıflar Genel Müdürlüğü, 1741 yılında inşa edilen İshak Ağa Çeşmesi’nin restorasyonunu İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin gerçekleştirdiğini açıkladı.
Açıklamada, "Söz konusu çeşmenin, Vakıflar Genel Müdürlüğü mülkiyetindeki bir caminin önünde bulunmasından hareketle yapılan yorumlar, uygulamaya ilişkin sorumluluğun kurumumuzla ilişkilendirilmesine yol açmıştır. İshak Ağa Çeşmesi’nin mevcut durumuna ilişkin hususlarda sorumlu idare olan İstanbul Büyükşehir Belediyesi nezdinde gerekli girişimlerin tarafımızca ayrıca yapılacağını kamuoyuna saygıyla bildiriyoruz." denildi.
Diyanet İslam Ansiklopedisi'nde yer alan bilgiye göre; I. Mahmud devrinde başta gümrük eminliği olmak üzere çeşitli görevlerde bulunan İshak Ağa’nın İstanbul’da beş çeşme yaptırdığı biliniyor. Çeşmelerin dördü Beykoz’da, biri Kireçburnu’nda bulunuyor. Bu çeşmelerden biri de Serbostânî Mustafa Ağa Camii’nin (Yalıköy Camii) mihrap dış duvarı önünde yer alan çeşmeydi.
İBB'den açıklama: Yerinden sökülen çeşmeyi kurtardık
İBB Genel Sekreter Yardımcısı Mahir Polat, "Yalıköy’deki tescilli İshak Ağa Çeşmesi’ne yapılan izinsiz müdahale, rutin izleme sırasında 3 ay önce İBB Miras ekiplerimiz tarafından yerinde tespit edildi. Aynı gün Tutanak tutuldu, yerinden sökülmüş eser kurtarıldı ve özgün hali İBB Miras koruması altına alındı." açıklamasını yaptı.
İstanbul'daki tarihi eserlerin bakımı ve korunmasından sorumlu İBB Miras adlı kuruluşun, sorumlular ve vakıa hakkında bilgileri tüm ilgili kurumlara ve kurullara verdiğini belirten Polat, şunları kaydetti:
"Eğer süreçte İBB Miras’ın sahada hızlı ve kararlı müdahalesi olmasaydı, bu değerin bugün muhtemelen yok olması ile sonuçlanacaktı. Eserin tahrip edildiğini tespit eden, eseri korumaya alan, ilgili kurm ve kurullara konuyu aktararak süreci başlatan ve suç duyurusunda bulunan İBB Miras’tır. Tarihî çeşmenin özgün parçaları bugün güvendedir. Tekrar şehre kazandırılmak için koruma kurulunun kararı beklenmiştir. İBB Miras, koruma altına aldığı özgün çeşmeyi yeniden yerine koymak üzere projelerini Koruma Kurulu’na iletmiş olup, kurul kararı ve yanlış uygulama yapılan çeşmenin yerinden kaldırılması ile birlikte muhafaza altına tuttuğumuz tarihi eser en kısa sürede özgün haliyle yeniden yerine yerleştirilecektir."
Yalıköy Camii İshak Ağa Çeşmesi
'İshak Ağa Çeşmeleri' maddesinde bu eserler ilgili şu bilgiler veriliyor:
"Ana caddenin genişletilmesi, caminin onarımı ve müftülük binasının yapımı sırasında yerinden sökülen çeşme bir süre Beykoz Belediyesi’nin deposunda muhafaza edilmiş, 1996 yılında tekrar yerine monte edilmiştir. Bir cephesinden mihrap duvarına komşu, yan cepheleri sağır olan çeşmenin lüle ve teknesinin bulunduğu cephede, iki adet ince gövdeli sütunçe arasına alınmış sathî bir niş içine ayna taşı konumunda ve sütun gövdesini andıran silindir biçiminde mermer bir taş konulmuştur. Altta bu taşın içine oyulan su kanalı vasıtasıyla beslenen lüle mevcut olup üstte de kitâbe yer almaktadır. Kitâbeye göre çeşmenin inşa tarihi 1154’tür (1741). Çeşmenin üst kısmı küçük bir kavuk şeklinde biçimlenmekte olup bu haliyle bir mezar taşını andırmaktadır. Teknesinin iki yanında testi setleri yer almaktadır."