Kültür

Karahantepe'de bulunan yaban eşeği figürü neolitik dönemi aydınlatıyor

Şanlıurfa Karahantepe'de sürdürülen arkeolojik kazılarda, neolitik döneme tarihlenen bir taş üzerine işlenmiş koşan yabani eşek figürü ortaya çıkarıldı. Neolitik döneme ait "T" biçimindeki 250'den fazla dikilitaşın bulunduğu Karahantepe'de, 2024 yılı kazı çalışmaları devam ediyor. Bu çalışmalar kapsamında, tabana döşeli taşlardan birinin üzerinde koşan bir yabani eşeği tasviri keşfedildi.

Karahantepe Kazı Başkanı Prof. Dr. Necmi Karul, Taş Tepeler Projesi kapsamında Karahantepe dahil 10 farklı bölgede kazıların devam ettiğini belirtti. Karul, bu yıl özellikle merkezi kamusal yapının çevresindeki diğer kamusal yapılar ve kulübelerde çalışmalara yoğunlaştıklarını ve birkaç hafta önce bir yapıyı açmaya başladıklarını ifade etti.

Neolitik Dönem İkonografisinde Yeni Bir Keşif

Karul, açtıkları yapının zeminine gömülü olduğunu ve kısa bir taş duvar üzerine dal örgü bir çatı sistemine sahip olduğunu belirterek, "Zemini büyük düz taşlarla döşediklerini görüyoruz. Bu taş döşemelerinin bazılarının öğütme taşı olarak kullanıldığını ve bir tanesinin üzerinde de bir yabani eşek motifiyle karşılaştık. Bu dönemin ikonografisinde belirgin olan hayvanlar var. Bunları iki kategoriye ayırıyoruz. İlki, dikilitaşlarda sıklıkla gördüğümüz ürkütücü hayvanlar. Diğer grubu ise kuşlar ve en çok tüketilen hayvanlar oluşturuyor, ki bu hayvanlar arasında ceylan başı çekiyor. Diğer tüketilen hayvanlar arasında yabani eşek de yer alıyor. Bu hayvanların da ürkütücü olanlardan farklı olarak dönemin insanlarıyla iç içe yaşadıkları, tükettikleri hayvanlar olduğunu söyleyebiliriz. Bu yabani eşek motifi de benzer bir şekilde, öğütme taşlarının bulunduğu bir tabana yerleştirilmiş, hareket halinde kazıma tekniğiyle işlenmiş bir figür. Daha önce Göbeklitepe'de yapı tabanlarında figürlere rastlamıştık, fakat böyle hareketli bir yabani eşek motifiyle ilk kez karşılaşıyoruz. Bu bulgu, buradaki hayvan ikonografisi ve insan-çevre ilişkisini anlamamıza katkı sağlayacak." dedi.

Şu anda çalışmaları sürdürülen yapıların yaklaşık 11 bin yıl öncesine ait mekanlar olduğunu ifade eden Karul, öğütme taşlarının bu mekanlarda bulunmasının, buradaki günlük yaşam faaliyetlerine işaret ettiğini belirtti.

Karahantepe'nin Eşsiz Buluntusu

Karul, bu mekanlar içerisinde bulunan hayvan betimlemeleri ve dikilitaşların, sembolik bir anlam taşıdığının da kanıtları olduğunu söyledi. "Bulunan eşek figürü, öğütme taşının hemen yanına yerleştirilmiş yaklaşık 20 santimetre uzunluğunda bir figür. Ancak onun boyutlarından ziyade hareketli olması ve üzerine işlendiği taşla orantılı olarak betimlenmiş olması, dönemin sanatçılarının yeteneğini gösteriyor. Karahantepe'de yapı zeminlerinde bir figür olarak ilk kez karşılaştığımız bir örnek bu. Bu, benzerlerinin olabileceğini de gösteriyor. Zaten burada bahsettiğimiz kulübelerin çoğunun taban seviyelerine henüz ulaşmadık. Farklı yapılarda daha derinleşiyoruz. O seviyelere ulaşacağımız başka mekanlar da var."

Karahantepe nerede ve kazılarda neler bulundu?

Kaynak: AA