Karahantepe Nerede ve Hangi İlçede?
Dünyanın en eski kült yapılar topluluğu olan Karahantepe, konum olarak Şanlıurfa ilinin sınırları içerisinde bulunmaktadır. Tek Tek Dağları'nın eteklerinde, Harran Ovası'nın hemen yanında bulunan bir ören yeri olarak bilinmektedir. Şanlıurfa'nın doğusunda Haliliye ilçesinde, şehir merkezine 46 kilometre uzaklıktadır. Göbeklitepe'ye çok yakın olup arasındaki mesafe ise yaklaşık 35 kilometredir. Google Haritalarda bölgenin tam konumunu görmek için tıklayın.Karahantepe Ne Zaman Bulundu? Kazılar Ne Zaman Başladı?
Karahantepe, ilk kez 1997 yılında keşfedildi ve aynı yıl Harran Üniversitesi'nin bölgede yaptığı yüzey çalışmalarında raporlandı. İlk kazı çalışmaları ise 2019 yılında 140.000 metrekare olan bir alanda başlatıldı. 250’den fazla olduğu anlaşılan sütunlar, toprağın üstünde kısmen görünür haldeydi. Karahantepe, tıpkı Göbeklitepe gibi üzeri insanlar tarafından kasıtlı olarak kapatılmış bir yerdir. Binlerce yıl önce yaşamış olan insanların, Karahantepe'nin üzerini hangi amaçla kapattığı ve ne amaçla yaptıkları bilinmiyor. Burası bir tapınak, toplanma yeri, sosyalleşme alanı ya da aklımıza gelmeyen bir amaçla yapılmış olabilir.Karahantepe Tarihi
Karahantepe Göbeklitepe'den Eski mi? Kaç Yıllık?
Karahantepe, 12000 yıllık tarihi geçmişe sahip olan Göbeklitepe'ye çok benzer. Göbeklitepe'den 3000 yıl daha eski olduğu düşünülen Karahantepe yerleşimi, Neolitik döneme aittir. Yapıların tarihlendirilmesini kolaylaştıran etmenlerin en önemlisi, bu yapıların içlerinin boşaltılıp steril sayılabilecek taşlı bir toprakla gömüldükten sonra üzerlerinin daha büyük taşlarla kapatılmasıdır. Bu döneme ait Mezopotamya'daki en eski yapının 13000 yıllık Mureybet ve Gesher olduğu sanılıyordu. Bereket Hilali'nin üzerinde bulunan bu yapıların kronolojik sıralanışı, Mezopotamya'daki yaşamın günümüz İsrail ve Lübnan'ını kapsayan Levant bölgesinden yayıldığı savını güçlendirmekteydi. Karahantepe ise yaklaşık 15000 yıllık geçmişi ve Bereket Hilali'nin başka herhangi bir noktasında görülmeyen özgün motifleri ile bu savı yanlış çıkarmıştır. Bölge bu savın aksine, kendi başına özgün bir kültürün kaynağı olduğunu bizlere anlatıyor.
Karahantepe Nasıl Yapıldı?
Karahantepe ile ilgili diğer bir şaşırtıcı özellik ise yapının inşaası için gerekli olan iş gücü. Neolitik dönemde ilkel insan toplulukları 25-30 kişilik gruplar halinde yaşamaktaydı. Fakat Göbeklitepe ile Karahantepe'deki sütunların ağırlıkları yaklaşık 20 ton civarında ve bu taşların taşınması için yaklaşık 300 kişilik bir işgücü gerekliydi. Bu bağlamda Karahantepe'nin ilk kez kalabalık insan topluluklarının oluşmasına neden olmuş olma ihtimali hayli yüksek. Hammadde olarak kullanılan ve işlenmesi kolay olan kireçtaşı tabakaları, Karahantepe'da bolca mevcuttu. Bu hammadde ile yapılmış olan dikilitaşlar, Göbeklitepe'deki gibi yuvarlak yapıların kenarlarında ve ortasındadır.
Belki de ortak bir fikir ilk kez insan topluluklarını kompleks bir yapı inşaası için bir araya getirmişti ve dönemine göre mühendislik harikası sayılabilecek yapıların oluşması için bir temel sağlamıştı.Karahantepe'de Ne Bulundu?
Göbeklitepe'nin anlaşılması için kazı çalışmaları başlatılan Karahantepe'de, tıpkı Göbeklitepe'deki gibi insanı betimlediği düşünülen 'T' şeklindeki sütunlar mevcuttur. Günümüze kadar bu bölgede, yüzeylerinde insan ve hayvan tasvirleri yer alan 250'den fazla dikilitaş bulunmuştur. Birbiri ile ilişkili ve basamaklara sahip olan bu yapı kompleksinde bugüne kadar yapılan kazılarda 4 tane yapı ortaya çıkarılmış, sırtında leopar taşıyan insan heykeli gibi heykeller bulunmuştur. Bu heykellerin becerikli insanlar tarafından yapıldığı kolayca anlaşılabilir.
Göbeklitepe'de hayvan figürleri ön plana çıkarken, Karahantepe'de ise insan figürleri ön plana çıkar.Özellikle bölgede bulunan duvardan çıkan çenesinin altında üçgen biçimli sakalı olan üç boyutlu taş insan başı, oldukça ilginç dikkat çekici bir eserdir. Bu yapının bir ritüel için tasarlandığı düşünülmektedir. Bu insan başının karşısında, yapı inşa edilirken tasarlanarak yerinde bırakılmış dikmeler bulunmuştur. Bu yönü ile oldukça benzersiz ve kompleks bir yapıdan söz etmemiz gerektiği söylenebilir. Karahantepe, yazı icat edilmeden önceki bir dönemde yapıldığı için buradan herhangi bir yazı çıkmamıştır.
Karahantepe’de bulunan yaban eşeği figürü neolitik dönemi aydınlatıyor Karahantepe'den çıkarılan eserler Şanlıurfa Arkeoloji Müzesi'nde sergilenmektedir.https://www.youtube.com/watch?v=QkD3xrerC4s
