Hakâ’iku’l-Beyân fî Tercemeti Şakâ’iku’n-Nu‘mân ~ Zamîme-i Şakâ’iku’n-Nu‘mân adlı yazma eserler, TÜYEK tarafından ilk kez yayınlandı.
Şakâ’ik-i Nu‘mâniyye Çeviri ve Zeyilleri Projesi’nin yeni bir halkası olarak neşredilen bu kitapta, meşhur tarihçilerden Cenâbî Mustafa Efendi’nin (ö. 999/1590) iki eseri ilk kez yayına hazırlandı.
Eserlerden ilki, Hakâ’iku’l-Beyân fî Tercemeti Şakâ’iku’n-Nu‘mân ismini verdiği Şakâ’ik tercümesi. Cenâbî Mustafa Efendi, eserde Şakâ’ik’ın aslına sadık kalmakla birlikte yer yer tasarruflarda da bulunmuş. Ortaya çok başarılı bir tercüme çıkaran Cenâbî Efendi, ayrıca bir zeyilde kaleme almış.
Zamîme-i Şakâ’iku’n-Nu‘mân adını verdiği söz konusu zeyil, Kanûnî Sultan Süleyman ve Sultan II. Selim devirlerinde yaşamış 51 kişinin tercüme-i hâlini içeriyor. Böylelikle eserdeki toplam biyografi sayısı 567’ye ulaşmış.
Editörlüğünü Prof. Dr. Derya Örs’ün yaptığı, Dr. Mehmet Yunus Yazıcı tarafından yayına hazırlanan her iki eser için İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi TY 6192'de kayıtlı nüsha kullanıldı.
TÜYEK tarafından eserle ilgili yapılan tanıtımda şu ifadelere yer verildi:
Osmanlı ilim, kültür ve biyografi yazıcılığı geleneğinin en mühim eserlerinden biri olan Taşköprülüzâde Ahmed Efendi’nin (ö. 968/1561) eş-Şakâ’iku’n-Nuʿmâniyye adlı eseri, yalnızca telif edildiği dönemi değil sonraki asırları da derinden etkilemiş; çok sayıda tercüme ve zeyle konu olarak Osmanlı ilmî hafızasının ana omurgalarından birini teşkil etmiştir.
Bu güçlü geleneğin XVI. yüzyıldaki en dikkat çekici halkalarından biri ise tarihçi, âlim ve müderris kimliğiyle temayüz eden Cenâbî Mustafa Efendi’dir. Onun Hakâ’iku’l-Beyân fî Tercemeti Şakâ’iku’n-Nuʿmân adlı tercümesi ile Zamîme-i Şakâ’iku’n-Nuʿmân başlıklı zeyli, Şakâ’ik literatürünü yalnızca Türkçeye aktarmakla kalmamış, aynı zamanda onu yeni biyografiler, tarihî tasarruflar ve özgün değerlendirmelerle zenginleştirmiştir.
Hakâ’iku’l-Beyân adlı bu tercümede Cenâbî Mustafa Efendi metne sadakati esas almakla birlikte yer yer açıklayıcı ilavelerde bulunmuş, bazı biyografileri genişletmiş ve tarihçi kimliğinin bir tezahürü olarak her tabakanın başında dönemin siyasî ve tarihî çerçevesini çizen bilgiler sunmuştur. Bu yönüyle eser, yalnızca bir tercüme değil biyografi ile tarih anlatısını mezceden özgün bir telif hüviyeti taşımaktadır.
Zamîme-i Şakâ’iku’n-Nuʿmân ise Şakâ’ik geleneğinin sürekliliğini temin eden bir zeyl olarak, Taşköprülüzâde’nin eserinde yer almayan yahut vefat tarihleri sonradan gelen âlim ve şeyhlerden 51 kişinin biyografilerini ihtiva etmektedir. Toplam 567 biyografiyi ihtiva eden bu çalışma, İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi TY 6192 numaralı nüsha esas alınarak Dr. Mehmet Yunus Yazıcı tarafından yayıma hazırlanmıştır."
