Tek parti CHP döneminde camiler hiç ahır ya da meyhane oldu mu? Millî Eğitim Bakanı Yusuf Tekin’in ‘laiklik eleştirisi’ üzerine bu soru tekrar gündeme geldi.

Bakan Tekin’in, “Sizin anladığınız laiklik şu; 1940’lı yılları hatırlayın. Camilerin kapısına kilit vurmak, camileri ahıra çevirmek, vatandaşın Kur’ân-ı kerim öğrenmesini yasaklamak” açıklamasının ardından CHP’liler suç duyurusunda bulundu. Oysa arşivler, CHP’nin talan ve zulümlerini gösteren belgelerle dolu.

İŞTE CHP DÖNEMİNDE CAMİLERİN BAŞINA GELENLERDEN ÖRNEKLER

-Osmanlı sanatının zirve eserlerinden biri olan Sultanahmet Camii, İsmet İnönü zamanında yani 1939 ile 1945 tarihleri arasında, Anadolu’dan toplanan Trakya sınırına gönderilecek olan erlerin sevkiyat durağı (geçici yığınağı ve barınağı) olarak kullanıldı.

-İzmir Seferihisar'da bulunan Hereke köyündeki II. Bayezid zamanından kalma bir tarihî cami tahrip edildi ve ahır haline getirildi. Sadece cami değil, medrese ve kütüphanesi de bulunan bu viranenin bazı parçaları inşaatlarda kullanıldı.

-Bursa'daki Alacahırka Camii askeriyeye verildi ve onlar da camiyi yıllarca ahır olarak kullandı.

-Birçok cami parayla satıldı. Gazete ilanlarına göre, Halebi Osmaniye Camii'ne 400, Kurmalı Mescid'e 120, Kantara Camii'ne 50, Sadık Efendi Mescidi'ne ise 100 lira değer biçildi.

Yatakhane olarak kullanılan bir cami.

AK PARTİLİ ALİ ÖZKAYA’NIN ARAŞTIRMASI

AK Parti Merkez Disiplin Kurulu Üyesi Ali Özkaya, Afyonkarahisar milletvekili olduğu 2020 yılında konuyla ilgili çalışma yayınladı. Özkaya’nın yayınladığı raporda örnek verilen bazı camiler ve durumları şu şekilde:

-Çorum Osmancık Akşemsettin Camii’ne hayvan konuldu.

-Alanya Kuyularönü ve Müftüler medresesi hayvan barınağı olarak kullanıldı.

-Kemalpaşa'daki 12 caminin biri cezaevi, biri ot deposu, on tanesi de askeriyenin tasarrufuna verildi.

-Karaman'da Nuh Paşa Camii depo, Arapzade Camii buğday ambarı haline dönüştürüldü.

-Malatya'da bulunan Çınarlı Camii önce kışla, 1942 yılında zahire ambarı olarak kullanıldı.

-Bursa'daki Şehreküstü ve Reyhan Camileri ot deposu olarak kullanıldı.

Ambar yapılan bir cami.

-Kahramanmaraş'taki Cumhuriyet Mahallesi Ulu Camii, kapatılarak ahır haline getirildi.

-Konya Ereğli'deki Selimiye Camii, semer, kaşağı ve gübre bulunur halde 1950'li yıllara kadar böyle durdu.

-Söğüt'teki Ertuğrul Gazi Camii buğday deposu, Çaltı Köyü camii ise deri deposu haline getirildi.

-Antalya'nın en önemli tarihi eserlerinden Yivli Minareli Camii bir dönem ahır olarak kullanıldı.

-Siverek Sulu Camii depo-ahır olarak kullanıldı. Bingöl Isfahan Bey Camii buğday deposu ve hayvan tablası olarak kullanıldı.

-Bolu'da Musapaşa Camii, köpek yuvası ve hela olarak kullanılmakta iken 1947 yılında ziyarete gelen Kazım Karabekir'in sayesinde halk tarafından tekrar cami olarak ibadete çevrildi.

-Keşan'da 7 adet tarihi cami hayvan yemliği olarak kullanıldı.

-Bursa’da Alacahırka Camii, güreş kulübü yapıldı. Bursa Çekirge’de Lamii Çelebi Camii bilardo salonu yapıldı ve 1960’lara kadar kahve ve bilardo salonu olarak kullanıldı. İstanbul’da Küçüksu Camii de CHP Gençlik Teşkilatı yapıldı.

Özetle 1926-1950 yılları arasında 1910 cami ve mescit, ahır, pavyon ve tuvalete dönüştürüldü. Aynı tarihlerde 513 cami, 327 cami arsası ve 1070 mescid satılığa çıkarıldı. 3 bin 411 vakıf malı haraç mezat satıldı.

Zenbilli Ali Efendi Mescidi de yol yapımında yıkılarak yok edildi.

DAHA KÖTÜSÜ DE VAR

Usta gazeteci, merhum Mehmet Şevki Eygi, “Yakın Tarihimizde Camii Kıyımı” isimli eserinde tüm bunların yanı sıra Vezir Camii’nin makus tarihinden şöyle bahsediyor:

"Sirkeci tren istasyonu yanında, şu anda Merzifonî Kara Mustafa Paşa Camii (Vezir Camii) bulunmaktadır. Bu cami, 1988 yılında halkın katkılarıyla inşa edilmiştir. Daha önce bu alanda, yıkılmış eski bir caminin arsası üzerine kurulmuş 'Anadolu Saz Evi' adında bir eğlence mekânı yer alıyordu. Vakıflar İdaresi, cami arsasını böyle bir işletmeye kiralamıştı.

Yıllar boyunca bazı gazetelerde uyarılar yapılmasına ve halkın yeniden cami yapılması taleplerine rağmen, "burada camiye ihtiyaç yok" gerekçesiyle bu istekler reddedildi. 1960'larda yayınlanan İslami Bugün gazetesinde, camiyle ilgili bu durum hakkında haberler yer aldı:

'Bundan 60 sene evvel Sirkeci'de bulunan Vezir Camii'nin yerinde şimdi bir saz evi vardır. O zamanlar büyük bir yangın geçiren bu cami daha son bir şahıs tarafından alınarak önceleri bir çay bahçesi haline getirilmiştir. Bugün ise 'Saz' adı altında, içinde çılgınca alemler yapılmakta, içki içilip, kadın oynatılmaktadır.” (Bugün Gazetesi, 9 Aralık 1967, sayı: 357)

El Muhabir