İstanbul Türbeleri Yazma Eser Koleksiyonu internet platformu üzerinden erişime açıldı.
Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı İstanbul türbelerinin yazma ve nadir matbu eser koleksiyonu 2.440 eserden oluşuyor. Bu eserlerin 1.238’i yazma, 1.202’si matbu. Koleksiyon, türbelerde bulunan kitapların yanı sıra bu eserlerin istinsahı, kullanımı, vakfedilmesi ve ciltlenmesine dair çeşitli kayıt ve örnekleri de ihtiva ediyor.
İstanbul Türbeleri Yazma Eser Koleksiyonu; Fatih Sultan Mehmed, Yavuz Sultan Selim, Kanuni Sultan Süleyman, Sultan I. Ahmed, Sultan I. Abdülhamid, Sultan II. Mahmud gibi padişahların; Hz. Hâlid (Eyüp Sultan), Aziz Mahmud Hüdayi, Yahya Efendi, Sümbül Efendi, Nureddin Cerrahî gibi sahabe, büyük alim ve sufilerin, Hatice Turhan Sultan, Hürrem Sultan, Pertevniyal Valide Sultan, Mihrişah Sultan ve Gülbahar Hatun gibi padişah anaları, kızları ve hanımlarının türbeleri olmak üzere yirmi dokuz ayrı türbenin eserlerinden oluşuyor.
Bu türbelerde Sultan IV. Mehmet, II. Mustafa, III. Ahmet, I. Mahmud, III. Osman, V. Murad ve 82 hanedan mensubu medfun. Eserlerin dağılımında Hatice Turhan Sultan Türbesi 335 eserle ilk sırada yer alıyor, bunu Sultan II. Mahmud Türbesi 302, Sultan I. Ahmed Türbesi 257 ve Yahya Efendi Türbesi 214 eserle takip ediyor. Pertevniyal Valide Sultan Türbesi’nde 151, Hürrem Sultan Türbesi’nde 124 ve Hz. Hâlid (Eyüp Sultan) Türbesi’nden 106 eser bulunuyor.
Koleksiyondaki eserlerin önemli bir bölümü Kur’an-ı Kerîm ve cüzlerden oluşmuyor. 1.036 yazma ve 1.112 matbu olmak üzere toplam 2.148 eser bu grupta yer alıyor. Bunların önemli bir kısmını, camilerde günlük hatim, devir ve teravih vakiterinde okumak üzere otuz cüzlük takımlar hâlinde istinsah edilmiş veya basılmış cüzler oluşturuyor. Bu cüzlerin bir kısmı hicrî 1106 (1694-95) yılında Ahmed Bâlâzâde, bir kısmı da 19. yüzyılın çeşitli dönemlerinde Seyyid Mustafa ez-Zihnî, Hasan er-Râşid, es-Seyyid Hayreddin ve Mehmed Sâlih Ferdî ve diğer hattatlar tarafından istinsah edilmiş.
Kur’an-ı Kerîm ve cüzlerin dışında koleksiyonda 61 vakfiye, 26 Em‘ân-ı Şerîf, 28 Delâilü’l-Hayrât, 74 Câmi‘ü’s-Sahîh ve 106 tane de hadis, fıkıh, tasavvuf, siyer ve tefsire dair eserler ile Türkçe şiir mecmuası ve divanlar da yer alıyor.
Koleksiyondaki 1.238 yazma nesihten başka sülüs, nestaʿlik, dîvânî, rıkʿa ve taʿlik yazılarına da rastlanıyor. Tek bir nüshada ise muhakkak hattı görülüyor. 647 nüshanın 1b-2a sayfalarında veya cüz başlangıçlarında tezhip bulunuyor.
Nüshaların 900’den fazlasında eserin vakfedildiği türbeye ait vakıf kaydı veya vakıf mührü bulunuyor. Vakıf sahipleri arasında Hatice Turhan Sultan, Pertevniyal Valide Sultan ve II. Abdülhamid gibi hanedan mensuplarının yanı sıra Râziye Hatun, Ümmülhayr Hanım, Mahmûd Ağa ve Türbedâr Osman Dede gibi farklı şahıslara da rastlanıyor.
Koleksiyondaki eserlerin tarihlendirilebilen nüshaları hicrî 934 (1527) ile 1363 (1944) yılları arasına uzanıyor. En eski tarihli nüsha, hicrî 934/1527 tarihli Kitâbü Fezâili’l-Aʿmâl. Kronolojik dağılımda 10. H. / 16. M. yüzyıla ait 3, 11. H. / 17. M. yüzyıla ait 7, 12. H. / 18. M. yüzyıla ait 74, 13. H. / 19. M. yüzyıla ait 280 ve 14. H. / 20. M. yüzyıla ait 257 kayıt bulunuyor. Eserlerde bulunan istinsah, tezhip, cilt, vakıf ve kullanım kayıtları, kitapların türbelerdeki geçmişine dair çeşitli bilgiler sunuyor.
