Laz dili ve kültürü üzerine uzun yıllar çalışan yazar Osman Şafak Büyüklü’nün (Buyuklişi) Lazca kaleme aldığı Lazepeşi Tarixi (Lazların Tarihi), Laz Enstitüsü tarafından yayımlandı.
Lazların tarihini baştan sona Lazca anlatan eser, bu yönüyle Lazca yayıncılık tarihinde önemli bir yere sahip. Lazepeşi Tarixi, Lazların tarihini Lazca olarak ele alan ilk kitap olmasının yanı sıra, Lazcanın yalnızca gündelik iletişim ve edebiyat dili değil; tarih, araştırma ve düşünce dili olarak da kullanılabileceğini gösteren önemli bir çalışma niteliğinde.
Kitabın yazarı Osman Şafak Büyüklü, Lazcanın yazılı kültürünün gelişmesine uzun yıllar emek veren isimlerdendi. Lazca makaleler, öyküler ve denemeler kaleme aldı; dünya edebiyatından eserleri Lazcaya çevirdi ve çok sayıda Lazca yayının hazırlanmasına katkıda bulundu. Si Giçkin, Ucoxe ve Jack London’ın Beyaz Diş romanının Lazca çevirisi olan K̆ibir Kçe, Lazca yayımlanan eserleri arasında yer aldı. Ayrıca, Carlo Collodi’nin Pinokyo adlı eserini de Lazcaya kazandırdı.
İstanbul merkezli Laz Enstitüsünün kurucu üyelerinden Büyüklü, Arhavi’de kurulan Laz Kültür ve Turizm Derneği'nin de kurucuları arasında yer aldı ve bir dönem derneğin başkanlığını yürüttü. Hayatı boyunca Lazcanın yazılı kullanım alanlarının genişlemesi için çalıştı.
Son yıllarını büyük ölçüde Lazepeşi Tarixi üzerinde çalışarak geçiren Osman Şafak Büyüklü, kitabının yayımlanmış hâlini göremeden 26 Haziran 2025’te vefat etti.
Lazepeşi Tarixi, Osman Şafak Büyüklü’nün Lazcaya bıraktığı son ve en kapsamlı eserlerden biri olma özelliğini de taşıyor.
Lazcanın kuşaktan kuşağa aktarılabilmesi için dilin yalnızca konuşulmasının değil, farklı alanlarda yazılı eserler üretebilecek bir dil olarak geliştirilmesinin de büyük önem taşıdığı düşüncesi, Osman Şafak Büyüklü’nün çalışmalarının temelini oluşturuyordu. Lazepeşi Tarixi bu çabanın en güçlü örneklerinden biri olarak Lazca literatürde yerini aldı.
