Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı, Mir'âtü'l Harameyn külliyatının Arap yarımadasına dair kısmını oluşturan Mir’ât-ı Cezîretü’l-Arab’ı tek cilt hâlinde yayımlayarak külliyatı tamamladı.
Eyüb Sabri Paşa’nın (ö. 1890) on altı yıllık emeğinin ürünü olan Mir’âtü’l-Haremeyn, Mekke, Medine ve Arap yarımadasının tarihini ele alan beş ciltlik bir külliyat. Külliyat Mir’ât-ı Mekke, Mir’ât-ı Medîne ve Mir’ât-ı Cezîretü’l-Arab adlı üç eserden meydana geliyor.
Mir’ât-ı Cezîretü’l-Arab’da Arap yarımadasının kadim geçmişi, İslâmiyet’in intişarından sonraki siyasi gelişmeler, Osmanlı hâkimiyeti ve Vehhâbîliğin ortaya çıkışı etraflıca anlatılıyor. Cidde ve Tâif’ten Yemen, Umman ve Necid’e uzanan geniş coğrafyada şehirler, limanlar ve hac yolları tanıtılıyor. Arap kabilelerinin yerleşimleri, geçim biçimleri, âdetleri ve aralarındaki münasebetleri düzenleyen örfî kurallar üzerinde duruluyor. Yol güvenliği, himaye usulleri, aile hayatı ve çocukların yetiştirilmesine dair bilgiler ise bölgenin toplumsal hayatına ışık tutuyor. Müellifin kaynaklardan derlediği bilgileri kendi araştırmaları ve müşahedeleriyle buluşturması, Arap yarımadasını geçmişi ve 19. asırdaki hayatıyla birlikte tanımaya imkân veriyor.
Dr. Ömer Faruk Can ve Fatma Zehra Can Tezin tarafından neşre hazırlanan ve Doç. Dr. Göker İnan’ın editörlüğünü üstlendiği eserin özgün dili korunarak metin günümüz harflerine aktarıldı. Şahıs ve yer adları ile tarihî ıstılahlar kaynaklar üzerinden kontrol edildi. Açıklayıcı notlar, ayrıntılı dizin ve tarihî fotoğraf, harita ve çizimlerle zenginleştirilen bu ilmî neşir, hem araştırmacılar hem de Haremeyn ve Arap yarımadası tarihine ilgi duyan okuyucular için kıymetli bir kaynak sunuyor.
