Türkiye Yazma Eserler Kurumu (TÜYEK) tarafından hazırlanan "Gökküre: Değişimler Çağı Şafağında Osmanlılarda Matematik Bilimleri" sergisi İstanbul'daki Rami Kütüphanesi'nde sergileniyor.
Sergiyi ziyaret eden TÜYEK Başkanı Coşkun Yılmaz, "Bu sergiyi klasik İslâm astronomisinin son büyük mümessili Takiyyuddin Râsıd’ın (ö.1585) doğumunun 500. yılı münasebetiyle alanında dünyanın önde gelen ilim adamlarından İhsan Fazlıoğlu’nun danışmanlığında hazırladık." dedi. Yılmaz, seriyle ilgili şu bilgileri verdi:
Sergi, büyük Osmanlı alimi Takıyyüddin’in doğumunun 500. senesi münasebetiyle düzenlenen, en kapsamlı ve kalıcı büyük ilk program ve Takıyyüddin’in ilmî mirasını ve içinde yer aldığı 16. yüzyıl Osmanlı bilim dünyasını bütüncül bir bakışla ele alıyor.
Sergide yer alan eserler, Osmanlı ilim hayatının matematik, astronomi, optik, mekanik ve coğrafya sahalarında ulaştığı seviyeyi temsil edecek şekilde titizlikle seçildi.
Takiyyuddin Râsıd’ın ondalık kesirleri ilk defa astronomi hesaplarında kullandığı Cerîdetü’d-Dürer ve Harîdetü’l-Fiker’in, Hind ve müneccim hesabına dair Buğyetü’t-Tullâb’ın ve İbnü’l-Heysem ile Kemâleddin el-Fârisî’nin çalışmalarını geliştirmek üzere kaleme aldığı Nevru Hadîkati’l-Ebsâr adlı optik kitabının müellif nüshaları; hiyel ilmine dair mekanik ve robotik aletlerin yapımını anlatan et-Turuku’s-Seniyye gibi eserler, seçkiye müstesna bir zenginlik katıyor.
Matrakçı Nasuh, Mustafa b. Ali el-Muvakkit ve Seydi Ali Reis gibi müelliflerin eserleriyle Türkçe bilim dilinin teşekkülüne şahitlik eden bu seçki, İslâm-Türk bilim geleneğinin durağan değil, yeni teori, yöntem ve araçlar geliştiren dinamik bir yapı olduğunu somut örnekler üzerinden gözler önüne seriyor.
Çalışmada her bir nüsha, yalnızca metni aktaran bir taşıyıcı olarak değil; hat, tezhip ve cilt sanatlarının izlerini taşıyan bütünlüklü bir eser olarak, teknik, sanatsal ve tarihî özellikleriyle ele alınıyor.
Yazma eserlerin oluşturduğu ana bölümün yanı sıra, teorilerin icraya yansımasını gösteren tarihî bilim aletlerine ayrılan bölüm, düşünce ile pratiği bir arada izleme ve okuma imkânı sunuyor.
Gökküre Sergisi, aynı zamanda Matematikçi ve astronom Takiyyuddin Râsıd’ın şahsında “Türk Asrı” olarak da anılan 16. yüzyılın yalnızca savaşlar ve fetihlerle değil, tabiatı anlama yöntemlerinde meydana gelen köklü dönüşümlerle de okunması gerektiğini ortaya koyuyor.
