Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı, Hâfız-ı Şîrâzî’nin Dîvân’ının doğru anlaşılabilmesi için oluşturulan Cevhere adlı Farsça-Türkçe sözlüğü yayımladı.

Hâfız-ı Şîrâzî’nin (ö. 792/1390) Dîvân’ı, Mevlânâ’nın Mesnevî’si ve Sa‘dî’nin Gülistân’ından sonra Osmanlı coğrafyasında en çok okunan Farsça eserdir. Divanın doğru anlaşılabilmesi için asırlar boyunca şerhler, tercümeler ve sözlükler kaleme alınmış; Sürûrî, Şem‘î, Sûdî-i Bosnevî ve Vehbî Konevî’nin şerhleri bu literatürün başında yer almıştır. Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı, bu geleneğin bugüne kadar neşredilmemiş bir halkasını, müellifi meçhul Farsça-Türkçe sözlük Cevhere’yi inceleme ve metin olarak yayımladı.

Mir'âtü'l Harameyn'in son cildi yayınlandı
Mir'âtü'l Harameyn'in son cildi yayınlandı
İçeriği Görüntüle

Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi Hasan Hüsnü Paşa Koleksiyonu’nda (nr. 1101) bulunan tek nüshasından hareketle neşredilen Cevhere, elif harfinden ye harfine kadar bütün harfleri kapsayan 7.300 maddelik hacimli bir eser. Maddelerin büyük kısmının doğrudan Hâfız Dîvânı’ndan seçildiği sözlük, yalnızca kelime karşılıkları vermekle yetinmiyor; atasözlerini, deyimleri, mazmunları ve edebiyat terimlerini şahit beyitlerle birlikte açıklıyor.

Müellifin kelimeleri “Anadolu (Rûm) Farsçası” telaffuzuyla kaydetmesi, Osmanlı coğrafyasında yüzyıllar içinde kendine mahsus bir biçim kazanan bu okuyuşu bugüne taşıması bakımından ayrıca kıymetli. Eserin başından sonuna Sûdî şerhinin izlerinin takip edilebilmesi ise bu eseri Hâfız Dîvânı üzerine yapılan Türkçe çalışmalar silsilesi içinde belirgin bir yere oturtuyor. İçindeki en geç vefat kaydı ve zahriyedeki tuğra, sözlüğün 17. yüzyılın sonu ile 18. yüzyılın üçüncü çeyreği arasında telif edildiğine işaret ediyor.

Eser, Dr. Recep Hisar tarafından neşre hazırlandı; editörlüğünü ise Dr. Fatih Odunkıran yaptı. Eserin tamamı özgün dili korunarak çeviri yazıyla günümüz harflerine aktarıldı. Metinle birlikte özlüğün nüsha, dil ve imla özelliklerini, klasik edebiyat bilgisi bakımından muhtevasını ve Hâfız Dîvânı ile münasebetini ele alan etraflı bir inceleme de yer alıyor.

Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı’nın Sözlük Dizisi’nden çıkan bu ilmî neşir, Fars dili ve edebiyatı araştırmacıları kadar klasik Türk edebiyatı ve sözlükçülük tarihiyle ilgilenen okuyucular için de kıymetli bir kaynak sunuyor.